Een gesprek met Bas Turk (46), mede-oprichter van TommyTomato, over missiegedreven groeien, loslaten als leider en waarom een ondernemer moet meebewegen met zijn bedrijf.

We zitten in een eenvoudige vergaderruimte bij TommyTomato. Geen luxe stoelen, geen hippe lampen. “Dat doen we bewust,” zegt Bas. “Investeerders en bezoekers moeten niet denken dat hun geld in mooie meubels zit.” Achter hem hangen 50 gerechten uit verschillende menu’s aan de muur. Ninja Noodles. Geel Groentje. Hakuna Patata. Door het raam zie je de logistiek draaien. Dozen worden gevuld. Chauffeurs lopen af en aan. “Dit is geen idee meer,” zegt hij. “Dit is gewoon een serieuze operatie.”

In een paar jaar groeide TommyTomato van nul naar zo’n zeven miljoen euro omzet. Inmiddels serveren ze warme lunches bomvol groente op 360 scholen aan ruim 30.000 kinderen eten gemiddeld 2 keer per week. Maar dat verhaal gaat niet alleen over groei.

“Ja joh,” zegt Bas met een grijns, “ik vond verkopen gewoon leuk.” Ondernemen zat er al vroeg in. Tijdens zijn studie begon hij met kleine bedrijven. “Hard werken voor weinig,” lacht hij. Hij probeerde van alles. Leerde vooral wat níet werkte. Via Pepperminds ontdekte hij schaal en cultuur. “Ik heb daar geleerd over cultuur en hoe belangrijk dat is. Verder leerde ik daar mensen lezen en wat schalen en snelheid is.” Daarna werkte hij in de zonne-energie. “Daar zag ik wat een missie met mensen doet.” Hij kijkt even naar de muur met de maaltijden. “Dat hele missiegedreven werken? Dat is hier niet per ongeluk ontstaan.”

Wanneer werd TommyTomato meer dan een lunchidee?

“Tijdens corona begon het te jeuken,” zegt hij. “Ik wilde weer bouwen.” Op kantoor verzorgden ze altijd warme lunches. Toen dat wegviel, bleef één gedachte hangen: waarom doen we dit alleen voor bedrijven? Via zijn zusje, die in het onderwijs werkt, kwam het antwoord sneller dan verwacht. Scholen. “Maar ik was naïef,” zegt hij eerlijk. “Ik dacht: dit regelen we wel even.” Scholen bleken complex. Budgetten krap. Leraren overbelast. Ouders kritisch.

Tot hij scholen bezocht waar kinderen zonder ontbijt binnenkwamen. Hij wordt serieuzer. “Dan verschuift alles. Dan gaat het niet meer over gemak, maar over kansen.” TommyTomato werd geen lunchleverancier, maar een combinatie van eten, educatie en koken op school. “We willen groente-eters voor het leven maken.”

Het ging snel. Te snel?

Hij lacht. “Ja. Het ging echt hard.” Van nul naar zeven miljoen omzet in een paar jaar. 360 scholen. 34.000 kinderen per dag. “Je zit elke keer in een jasje dat alweer te klein is.” Maar snelle groei heeft een keerzijde. Meer mensen. Meer verantwoordelijkheid. Meer complexiteit. “In het begin denk je: harder werken lost alles op. Dat werkt… tot het niet meer werkt.”

Waarom besloot je bij EO Accelerator te gaan?

“Omdat ik voelde dat ik iets miste,” zegt hij. “We konden het bedrijf wel laten groeien. Maar groeide ik zelf ook mee?” Via hun investeerders van het eerste uur, Nils Clement en Margriet Timmerman, kwam hij bij EO Accelerator terecht. Een vaste groep. Vertrouwelijk. Geen praatjes. Wel spiegels. “Je kunt je daar niet verschuilen,” zegt hij. “En dat is precies wat je nodig hebt.”

Hij ontdekte dat zijn kracht -snelheid, overal bovenop zitten -langzaam een beperking werd. “Ik moest leren dat ik niet overal meer nodig was.” Na Accelerator ging hij door naar EO. “Elke fase vraagt iets anders van je. Dat besef kwam daar echt binnen.”

Je spreekt veel over loslaten. Hoe heb je dat geleerd?

Hij zucht even en lacht dan. “Door het eerst niet te doen.” In het begin wilde hij alles zien, alles beslissen. “Je denkt dat je betrokken bent. Maar je wordt een bottleneck.” Langzaam leerde hij kaders geven in plaats van details controleren.

“Als de druk te groot wordt, word je niet de leukste versie van jezelf. Op werk én thuis.” Bas legt uit dat het programma van EO je vraagt om te reflecteren en dat het hem heeft geholpen privé, zakelijk en persoonlijk uit elkaar te halen.

“Mensen willen verantwoordelijkheid. Maar dan moet je ze die ook echt geven.” Hij kijkt even naar buiten, waar weer een pallet met dozen wordt weggereden. “Als Erik en ik niet had leren loslaten, zou ik er zelf aan onderdoor zijn gegaan en dan was dat ook ten koste gegaan van het bedrijf.”

Waar groeit TommyTomato nu naartoe?

“De educatiekant,” zegt hij meteen. “Dat is waar de echte impact zit.” Niet alleen lunches, maar structureel gedrag veranderen. Daarnaast willen ze dat voeding een serieus onderdeel wordt op elke basisschool. “Als dat ons lukt kunnen we doorgroeien naar 21 hubs om heel Nederland te kunnen leveren. Dat maakt ons schaalbaarder, maar ook complexer.”

Hij wordt weer energiek. “Het spel wordt groter. En dat vraagt weer iets anders van mij.” Hij is nog altijd een doener. Gedreven. Snel. “Dat raak ik ook niet kwijt,” zegt hij. “Maar ik moet het nu gerichter inzetten.”