‘Ik ga nooit meer voor een ander werken’
Over een omweg van marketing naar jachtwerf, en een cultuur waarin fouten mogen
Door: Robbert van Els
Tim van Daal (56) bouwt met VMG Yachtbuilders in Enkhuizen jachten voor eigenaren over de hele wereld. Ontwerpen doen zij zelf niet: de werf bouwt wat de architect tekent, van klassieke restauratie tot statement in carbon. Een gesprek over vakmanschap, drie voorwaarden die in dertig seconden werden geaccepteerd, en een volledig gerestaureerd jacht uit 1938.
In 2004 zit Tim van Daal een jaar op zijn zeilbootje. Na een carrière in de marketingcommunicatie wil hij uitzoeken wat hij echt leuk vindt. Dan komt er een vacature vrij bij jachtmakelaar Bach Yachting in Enkhuizen, gespecialiseerd in sportieve boten. Precies zijn passie.
Hij belt de eigenaar, die hij al kent. Het antwoord is kort: “Ja joh, ik heb al veertig kandidaten gehad. Ik heb ook al mijn keuze gemaakt.”
“Nou, dat kan helemaal niet,” zegt Tim.
“Wat bedoel je?”
“Nou, omdat je mij nog niet gesproken hebt. Dus ik ben er over een uur.”
Hij rijdt naar het huis van de makelaar. Een dag later heeft hij de baan.
Wat bouwen jullie hier precies?
Van alles, blijkt al snel. De VMG Group is een groep werven die jachten bouwt, restaureert en refit. “We maken zeiljachten, motorjachten, klassiek, modern, aluminium, carbon.” Zelf ontwerpen ze niets. De opdracht komt van een eigenaar, de tekeningen van een architect. De boten kosten van anderhalf miljoen tot tien, twaalf miljoen. Zo’n zeventig procent van de klanten komt uit het buitenland, de laatste jaren vooral Amerikanen, Duitsers en Zwitsers.
Hoe ver dat gaat, laat de Baruna zien, een jacht uit 1938. Een bekende miljardair liet het volledig restaureren. Elk metalen onderdeel is opnieuw gemaakt. Aan de andere kant staat een carbonboot voor een Nederlandse opdrachtgever, die nu op Mallorca ligt. Over die boot lopen de meningen flink uiteen. “Ja, een statement is het in alle gevallen.” Voor de werf maakt het niet uit. “Vakmanschap is universeel, roep ik altijd.”
Er werken nu 30 tot 35 mensen en er liggen gemiddeld vier tot vijf jachten tegelijk op de werf, voor nieuwbouw of refit. Het bedrijf is verspreid over meerdere werven en hallen, met een eigen plek in het centrum van Enkhuizen. Daar zit ook Tims kantoor.
Hoe kwam je van de jachtmakelaar bij je eigen werf?
Toen ik vooraf zijn LinkedIn bekeek, zag ik baan na baan voorbijkomen. En dan ineens, twaalf jaar geleden: VMG. Het blijkt een omweg. Tim wisselde zijn hele loopbaan al tussen loondienst en ondernemerschap. Na Bach Yachting vroeg Sanoma hem om hun watersportbladen te runnen. Na twee jaar was hij weer weg. “Dat was echt een ministerie en dat is niks voor mij.”
Bach vroeg hem terug, nu als toekomstige partner. Twee jaar lang werkte hij op commissie, maar een voorstel kwam er niet. Daarna hielp hij een machinefabriek in Andijk internationaal te worden, met het vooruitzicht er CEO te worden. Tot het toch niet door ging.
“En toen heb ik besloten: ik ga nooit meer voor een ander werken.”
Wat hij wél ging doen, wist hij nog niet. Tot hij gebeld werd, over Zeeman Jachtbouw. Tijdens de financiële crisis en een brand op de werf wilde oprichter Arne Zeeman stoppen. De investeerder legde Tim de vraag voor: de werf samen weer op poten zetten? “Of schrijf ik hier een paar miljoen af?”
Tim zag “een beetje licht aan het eind van de tunnel van de crisis” en stelde drie voorwaarden: volledige zeggenschap, drie jaar geen gejammer over winst, want die zou er niet komen, en vijftig procent van de aandelen. Ik vraag hoe lang de investeerder erover nadacht. Binnen dertig seconden zei hij ja. “Hij had natuurlijk ook niet veel alternatieven.”
Toen Tim instapte, was er nog één timmerman in dienst en lag er geen boot in aanbouw. De eerste jaren moest de Investeerder flink blijven bijspringen. Inmiddels is zijn belang gezakt naar tien procent. Tims broer Matthijs, financieel opgeleid én meubelmaker, en operationeel directeur Hidde kwamen er vroeg bij. Allebei sloegen ze het aandeelhouderschap eerst af. Toen het bedrijf winst maakte, wilden ze alsnog. “Dat is inderdaad wat opportunistisch, maar wees welkom.” Ze hebben nu allebei aandelen.
Sindsdien nam VMG, zoals Zeeman Jachtbouw sinds 1 januari 2015 heet, drie andere werven in Enkhuizen over, waaronder die van de buurman.
Je bent nu drie jaar lid van EO. Wat heb je eraan gehad?
“Bijzondere vriendschappen opgebouwd,” zegt Tim. Daarnaast veel inzicht, doordat leden hun ervaringen met elkaar delen. En nog iets: “het besef dat ik dat veel eerder had moeten doen.” Als hij jonger was ingestapt, had hij veel meer kunnen meenemen. Al ziet hij ook de andere kant. Met al zijn ervaring van vallen en opstaan: “Ik denk dat ik ook vrij veel kon brengen.”
Hoe concreet dat netwerk kan zijn, laat het AI-project zien dat VMG nu bouwt. Dat traject wordt begeleid door Dennis Feiken, een mede-EO’er. De samenwerking ontstond via EO.
Kritisch is Tim ook. Volgens hem bestaat het grootste deel van de leden, regio de Randstad die hooguit nationaal werken. Leren van andere branches vindt hij prima. Maar als internationaal maakbedrijf buiten de Randstad merkt hij geregeld dat anderen geen idee hebben van zijn uitdagingen: werkgelegenheid in de regio, internationaal zakendoen, het verschil tussen maken en dienstverlenen.
“Het zou mooi zijn als we meer makers naar EO kunnen trekken,” zegt Tim.
Tim woont aan de dijk en kijkt zo uit over het Markermeer. Zijn eigen boot is een racemachine van Kevlar, en na ons gesprek vliegt hij naar Turkije om een paar dagen met oceaanracers te zeilen. Toch is hij nuchter over zijn werf. “Dus we hebben daar een hele grote passie voor, maar uiteindelijk is het ook gewoon een bedrijf.”
Wat voor hem wel zwaar weegt, is de cultuur. Het allerbelangrijkste voor een Nederlandse werf is de kwaliteit, zonder de juiste cultuur haal je die kwaliteit niet. Fouten maken mag hier, en moet zelfs. “Wat dodelijk is, is het verzwijgen van of het trachten te verhullen van fouten.” Wie dat toelaat, speelt met de levens van klanten. Die merken het verschil als ze over de werf lopen. “En mensen zijn happy en opgeruimd en die bouwen een betere boot dan mensen die onder een juk leven, waar een angstcultuur heerst.”
Denk je weleens aan verkopen?
“Nou, eigenlijk altijd.” Toen Matthijs en Hidde aandeelhouder werden, spraken ze het af: is het bedrijf goed verkoopbaar, dan ligt verkopen op tafel. Met z’n drieën zijn ze perfect complementair, zegt hij. “Dan heb je eigenlijk alles in huis.” Zijn zonen van dertien en vijftien gaat hij er niet in duwen. “Laat die lekker hun eigen gang gaan.”
Ik vraag wat hij gaat doen als het zover is. “Nou dat weet ik niet precies, maar zoals mijn vrouw zegt, jij moet wel bedrijvendokter worden.” Binnenkomen, troubleshooten, opleiden, cultuur veranderen. “Kijk, dit is een jachtbouwbedrijf en ik heb een passie voor jachten. Oké, maar dit had ook een kaasbedrijf kunnen zijn.” Commissaris worden ziet hij niet zitten. Daarvoor is hij “veel te veel een doener”.
3x Tim van Daal
Welke AI-tip heb je voor andere ondernemers? Het komt er vanzelf in, of bij de concurrent of bij ons. Dus het is ook niet tegen te houden. Maar het is niet per se de heilige graal, het is nog steeds een hulpmiddel. Op sommige punten waanzinnig inzetbaar en op sommige punten nou gewoon niet van veel toegevoegde waarde.
Waar ben je trots op? Wij hebben juist een ontzettend laag verloop in personeel, echt heel laag. En daar zijn we trots op.
Wat is de grootste bedreiging voor je bedrijf? Eigenlijk de onvoorspelbaarheid van de wereld momenteel. Corona was daar een heel goed voorbeeld van. En op dit moment de onrust in de wereld, dat merken wij meteen. Want wij maken spullen die niemand nodig heeft, zeg ik altijd.
Robbert van Els is ondernemer en EO-lid. Hij bouwde hoortoestelwinkels in Noord-Holland op en verkocht die. Daarnaast was hij drieënhalf jaar coach in het Accelerator-programma van EO. Nu heeft hij een coachpraktijk voor ondernemers in Noord-Holland.
